Posted by: bác sĩ Khoát | March 12, 2010

An toàn trong điều trị laser

Bài viết này được thạc sĩ – bác sĩ Đỗ Xuân Khoát viết và đăng trên Báo Sức Khỏe và Đời Sống.

Bạn có thể copy, paste, sử dụng bài viết này chỉ với mục đích giúp đỡ người thân, bạn bè phòng, chống và trị bệnh da liễu, đem lại niềm vui và nụ cười cho mọi người. Vui lòng không sử dụng bài viết với mục đích tư lợi cá nhân và ghi rõ nguồn gốc của bài viết khi sử dụng lại.

AN TOÀN TRONG ĐIỀU TRỊ LASER

Laser là chùm tia có rất nhiều tác dụng sinh lý.Việc áp dụng laser trong y học đạt hiệu quả cao với độ an toàn tối đa khi chúng ta nắm được các tính chất, tính năng tác dụng cũng như các yếu tố nguy hiểm của chùm tia laser.Độ an toàn không chỉ phụ thuộc vào thiết bị  mà còn phụ thuộc rất nhiều vào người sử dụng thiết bị, vào sự hiểu biết và tính cẩn trọng khi làm việc của người đó.

Những khảo sát các nguyên nhân gây ra tai nạn khi sử dụng các thiết bị y tế cho thấy:

–       64% do sử dụng sai thiết bị gây ra bởi thiếu hiểu biết hay thiếu thận trọng của nhân viên.

–       16% do lắp đặt sai, bảo dưỡng thiết bị không đầy đủ.

–       10% do công tác kiểm tra, thanh tra an toàn không dùng đủ không đúng quy định.

–       8% do sai sót trong thiết kế, chế tạo thiết bị.

–       2% do các nguyên nhân bất khả kháng không thể dự báo trước.

I.Những mối nguy hiểm: Chia làm 2 loại:


1.Nguy hiểm trực tiếp do chùm tia laser gây ra.

2.Nguy hiểm gián tiếp: nằm ngay ở thiết bị (điện, bức xạ, hóa chất) hoặc những nguy hiểm sinh ra trong quá trình sử dụng máy như: cháy, nổ, khói..

Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố:

–       Bước sóng của chùm tia

–       Mật độ công suất

–       Thời gian

–       Tính chất quang học của tổ chức bị tác động.

II.Phân loại laser theo độ an toàn: 4 nhóm.

Nhóm I :        Các laser có công suất thấp <= 10mW

Không gây hại da, nguy cơ khi chiếu vào mắt

Nhóm II:        Loại laser phát ra chùm tia trong dải ánh sáng nhìn thấy.

Không gây hại da, ngay cả khi chiếu vào mắt

Nhóm III:       Chia làm hai loại A, B

A:     Loại laser công suất > 1w-7w tổn thương cả da và mắt

B:     Loại laser >= 10w hại cả da và mắt nặng ngay cả tia phản xạ

cũng gây tổn thương.

Nhóm IV:       Loại laser ở vùng tử ngoại cần có biện pháp an toàn nghiêm

ngặt.Các loại laser dùng trong ngoại khoa và nhãn khoa đều

nằm trong nhóm này.Laser Nd-YAG công suất vài chục=>hàng

trăm W .

III Bảo vệ cho mắt:

So sánh nguồn sáng laser với nguồn sáng thông thường sẽ thấy có sự khác biệt rõ rệt.Nguồn sáng thông thường phát chùm tia ra mọi phía còn laser chỉ phát tia theo một hướng có góc mở rất hẹp.Do vậy ngay cả laser có công suất thấp ở cách xa cũng có thể gây tổn thương cho mắt.Mức độ tổn thương phụ thuộc vào công suất, bước sóng của chùm tia laser, thời gian tác dụng và tính chất hấp thụ tia của các bộ phận mắt.

Khả năng xuyên sâu phụ thuộc vào bước sóng:

–   Laser CO2 có bước sóng 10.600nm hấp thụ hoàn toàn bởi nước,khi chiếu vào mắt gây tổn thương giác mạc.Khi dùng phải đeo kính.

–  Laser Nd_YAG có bước sóng 1064nm, Laser Ar là 488nm không bị hấp thụ bởi nước mà hấp thụ bởi hemoglobin, melanin.Không gây bỏng giác mạc mà đi vào đáy mắt gây tổn thương đáy mắt (võng mạc).

Để bảo vệ cho mắt đơn giản dễ dàng là dùng kính bảo vệ.Tùy thuộc vào loại laser mà có kính thích hợp (khi mua thiết bị bao giờ cũng có kính đeo kèm theo)

Các chùm tia khúc xạ từ các trang thiết bị y tế trong phòng laser cũng có thể gây tổn thương cho mắt.Đó là lý do vì sao trong phẫu thuật sử dụng laser công suất cao người ta phải mạ đen bề mặt đa số các dụng cụ ngoại khoa.

Bệnh nhân cũng phải được đeo kính bảo vệ mắt.Nếu gây mê chỉ cần đắp gạc ướt.

Những thủ thuật gần mắt phải có dụng cụ chuyên biệt để bảo vệ mắt:

  • Đeo kính phù hợp với từng loại laser
  • Kính phải có tấm bảo vệ 2 bên gọng kính
  • Gọng kính phải được bọc kín.
  • Kiểm tra kính, không được nứt,xước.

IV.BẢO VỆ DA:

Thương tổn da không nghiêm trọng như ở mắt phụ thuộc nhiều vào công suất và thời gian chiếu tia.Để bảo vệ da cho bệnh nhân cũng như nhân viên y tế, các động tác của phẫu thuật viên phải hết sức chính xác.Bệnh nhân phải được vô cảm tốt và làm công tác tư tưởng tốt.Tránh cử động khi đang làm thủ thuật để không đốt ra vùng da lành, máy luôn để ở chế độ chờ (STAND BY) khi không tiến hành thủ thuật.

V.MỐI NGUY HIỂM GIÁN TIẾP:

1.Cháy nổ:

–    Có thể xảy ra bất kỳ thời điểm nào khi laser được sử dụng gần

vùng có oxy hay vật liệu cháy như ga, cồn.

–       Không nên để cồn còn đọng trên vùng chiếu tia.

–       Bệnh nhân nên tránh xịt tóc bằng các sản phẩm có chứa cồn

–       Một nguy cơ khác là bằng khí Methane khi điều trị laser vùng hậu môn có thể xảy ra nếu bệnh nhân không được chuẩn bị trước, đại tràng không sạch, khí Methane trong đại tràng thoát ra có nguy cơ cháy bỏng cho bệnh nhân và phẫu thuật viên.Nên đặt gạc ướt ở vùng hậu môn trong quá trình làm phẫu thuật.

Phòng cháy nổ:

–       Nhân viên y tế phải biết được vị trí bình cứu hỏa gần nhất.

–       Không dùng các dụng cụ dễ cháy khi phẫu thuật bằng laser như Plastic

–       Không dùng các dụng cụ gây phản xạ.

–       Không đặt cồn gần phẫu trường.

–       Gạc ướt được phủ xung quanh phẫu trường.

–       Máy luôn đặt ở chế độ chờ khi không sử dụng.

2.Điện:

Tất cả các máy phát laser đều sử dụng điện năng, do đó cần phải thực hiện nghiêm chỉnh các nguyên tắc an toàn điện.

3.Những bức xạ không đồng bộ từ thiết bị:

Không được tháo dỡ hộp bảo vệ khi máy đang hoạt động.

4.Khói:

Là sản phẩm quá trình bốc bay, khói có thể nguy hiểm vì khói có thể chứa:

–       Virus sống và ADN của Virus

–       Carbon và các phức hợp độc như formal dehyt, benzen.

–       Mùi khói đậm đặc

–       Tổ chức cơ thể bị phá hủy như tế bào ung thư, máu, dịch.

Hậu quả có thể gây nguy hiểm cho nhân viên y tế như viêm đường hô hấp, lây u nhú ở đường hô hấp ,đau đầu, khí phế thũng….

Phòng tránh:

–       Máy hút lọc khói khử mùi

–       Đeo khẩu trang chuyên dụng, đảm bảo kín.Khi ẩm phải thay……..

Những nguyên tắc an toàn trong điều trị laser

  1. Phòng phẫu thuật có nội qui cho  nhân viên cũng như bệnh nhân.Có phương tiện thông khí và tiệt trùng, có thiết bị phòng chống cháy nổ.
  2. Chỉ những người được đào tạo đặc biệt có kiến thức đầy đủ mới được làm việc với thiết bị laser
  3. Trước khi sử dụng phải kiểm tra độ an toàn của thiết bị.
  4. Cần làm lý lịch máy, nhật ký hoạt động máy.
  5. Thực hiện chế độ bảo dưỡng và kiểm tra định kỳ theo đúng hướng dẫn sử dụng.Phải báo cáo kịp thời và chính xác với người có trách nhiệm về những tình trạng, trục trặc có thể dẫn tới nguy hiểm, để tránh những sự cố đáng tiếc có thể xảy ra.

Bài viết này được thạc sĩ – bác sĩ Đỗ Xuân Khoát viết và đăng trên Báo Sức Khỏe và Đời Sống.

Bạn có thể copy, paste, sử dụng bài viết này chỉ với mục đích giúp đỡ người thân, bạn bè phòng, chống và trị bệnh da liễu, đem lại niềm vui và nụ cười cho mọi người. Vui lòng không sử dụng bài viết với mục đích tư lợi cá nhân và ghi rõ nguồn gốc của bài viết khi sử dụng lại.


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Categories

%d bloggers like this: